UPERNAAKKUT NAGGORISSISARNERA

Tikkuutaasat qaqortut malikkit, taakkua inuussutissat immaq qaavanut imermit qaanoq qaffaakaatinnneqartut takutippaat.

Imeq ilulissap ataatigut kuuttoq tassavoq sermik apullu iminngorsimasoq. Immameersoq tassa tarajoq.

Ukiakkut seqineq takkukkaangat siku aattarpoq. Sikumi quaajaatit sikup ataaniittut sikkerarlutik aallartipput. 

Tamanna aallartikkaangat illeqqat qaffattarput tappioraanntartunillu inuussutissaqarluartinik nerillutik puallarsertarlutik.

• Sikumi quaajaatit qanoq naasarpat? 

• Sermeq apullu iminngorsimasoq suminngaanerpa?

• Illeqqat sunik nerisarpat?

Marint fødenet

• Assiliami uumasut ilisarisinnaasavit atii allattukkit, titartakkit imaluunniit immiutikkit.

• Sunik nerisaqarpat?

• Inuussutissat uiguleriiaat suuppat?

Ukiukkut Ilulissani seqinnerneq ajorpoq imaluunniit taamaallaat qaamalaartarpoq. Upernakkut seqineq takkuteqqittarpoq.

Ukiut ilaanni sikueruteriataartarpoq imaluunniit sikuneq ajorpoq. Taava quaajaatit siunaarlutik naajoralersarput.

Illeqqat immap naqqani ukiisut najorareernerat aatsaat taamaatikkaangat qaffakaalersinnaasarput. Taamaaligaangat puallarserlutik nerisinnaasanngillat.

• Sikueraangat seqerngullu qinngorneri quaajaatinut tukkaangata sumik pisoqartarpa?

• Illeqqat ukiuunerani sumiittarpat?

• Illeraq qanoq isikkoqarpa? 

Sermeq apullu iminngortoq sermip ataatigut kuuttarpoq immallu naqqata ernga inuussutissaqarluartoq qaamanermut qaffakaatittarlugu. 

Illeqqat immap naqqani ukiisarput

Upernaakkut siku aakkanngat sikumi quaajaatit unerarsimasut sikkeralersarput. 

Naggorissinera aallartikkaangat illeqqat qaffakaasarput tappioraannartunillu inuussutissaqarluartunik nerillutik puallarsertarput.

• Sooq sermip saavani inuussutissat tappioraannartullu amerlaneruppat?
• Sermip aputillu aannikup kangerluullju erngata suna assigiinngissutigaat?

• Illeqqat puallarserlutik nerisarnerat kimit iluaqutigilluartarpaa?

Nammineq pisariaqartitsineq naapertorlugu quppernerit ilaartukkit

• Inuussutissani uiguleriiaani uumasut takusinnaasatit allattukkit.

• Sunik nerippat?

• Sooq

  Sooq silarsuaq siku ataani pinngortoq issittup narsaateqarfianik taaneqartarpa?

Nammineq pisariaqartitsineq naapertorlugu quppernerit ilakkit

Siusinnerusukkut siku aakkaangat, imaluunniit sikusimanngikkaangat, taava tappioraannartunik naggorissisarnera siusinnerusukkut pisarpoq.

Najorareernerat aatsaat taamaatikkaangat illeqqat immap naqqani ukiisut qaffakaalersinnaasarput. Taamaaligaangat puallarserlutik nerisinnaasanngillat

• Naggorissinera siusinaaraluarpat tamanna inuussutissanut uiguleriiaanut qanoq sunniuteqassava?

• Sooq illeqqat sermip saavani amerlanerusarpat?

• Illeraq qanoq isikkoqarpa? 

Nammineq pisariaqartitsineq naapertorlugu quppernerit ilaartukkit

Upernaraangat aasaraangallu seqerngup qinngornerisa

Kangerluk Sermilimmi naasunik tappioraannartunik pilersitsinieq isumagisarpaat. Sikumi quaajaatit sikup ataani unerarsimasut aamma sikkeralersarput.

Sermimit aput sermerlu iminngortoq kangerlummut aniasarpoq immallu naqqa inuussutissarpassualik qaamanermut qaffakaatittarlugu.

Illeqqat immap naqqani ukiisimasut qaffakaattarput tappioraannartunillu inuussutissaqarluartunik nerillutik puallarsertarlutik.

• Sooq sermip saavani inuussutissat tappioraannartullu amerlunerusappat.
• Sermeq aalluni iminngornikoq sooq kangerlummi sermilimmi immamit tarajumit oqinneruva?

• Sooq-una upernaakkut aasakkullu tappioraannartut amerlassusaat annertusisartoq?

Aajuku imaani inuussutissat uiguleriiaat. Inuussutissat uiguleriiaat tassaapput uumassusillit aalajangersimasut ataqatigiiaartut akornanni imminnut nerisareqatigiinnerannik pissutsinik ersersitsisoq.

Inuussutissat uiguleriiaat tamatigut uumassusilimmik seqernup nukii atorlugit inuussutissaliorsinnaasumik ilaqartarput.

• Sooq illeqqat puallarserlutik nerisarnerat pingaaruteqarpa?

• Taaguut fotoautotrof qanoq isumaqarpa inuussutissanilu uiguleriiaani ukunani uumassusilik sorliuva?

• Inuussutissani uiguleriaani ukunani sorliit naasortuumasuuppat sorliillu neqituumasuuppat?

Illeqqat immap naqqani ukiisimasut immaq qaatunganut ingerlasarput tappioraannartunik puallarserlutik neriniarlutik. Siku nalinginnarnit siusinnerusumik aappat, imaluunniit Sikusimanngippat, tappio-Raannartunik naggorissinera Siusippallaamik pissaaq.

Illeqqat kingusinaarlutik qaffakaannerannik kinguneqassaaq taamaattumillu naggorissinerata nalaani naammattumik nerisinnaanatik. Tamanna inuussutissanut uiguleriiaani tamanut  kingunipiloqartitsisinnaavoq. 

• Siusippallaamik sikuernera imaluunniit sikoqannginnera sunik pissuteqarsinnaava?

• Naggorissinera siusinaarpallaarpat imaani inuussutissanut uiguleriiaanut tamanna qanoq kinguneqassava?

• Illeqqat immap qaatungaanut ingerlaaraangamik, taava sermip saavanut qaninniartarpat imaluunniit ungasinniartarpat?

Kangerluk sermilik (Ilulissat Kangia inuussutissarpassua-qarsinnaanera periarfissaqarluarpoq. Ingammik upernaakkut seqernup qinngorneri immap naasuaraanik (tappioraannartunik) annertuumik pilersitsigaangata.

Sermimit aput sermerlu iminngortoq kangerlummut kuuttarpoq uumassullu toqunikut kaavitillugit qaffakaa-tittarpai, taamaalilluni uumasunut mikinernut nerineqarsinnaanngorlugit.

Illeqqat immap naqqani ukiisimasut qaffakaattarput tappioraannartullu inuussutissaqarluartut nerillugit puallarsertarlutik.

• Imaani kulstofip kaaviiaartarnera nassuiaruk.
• Immap naqqata ilteqassusaa qanoq isikkoqalissagaluar-pa, sermimit aput sermerlu iminngortoq kangerlummi immamut tarajornitsumut akuliutinngikkaluarpat?
• Sooq-una upernaakkut aasakkullu tappioraannartut amerlassusaat annertusisartoq?

Aajuku imaani inuussutissat uiguleriiaat. Inuussutissat uiguleriiaat tassaapput uumassusillit aalajangersimasut ataqatigiiaartut akornanni imminnut nerisareqatigiinnerannik pissutsinik ersersitsisoq.

Inuussutissat uiguleriiaat tamatigut uumassusilimmik seqernup nukii atorlugit inuussutissaliorsinnaasumik ilaqartarput, uumassusilillu taamatut pissusilik taaguteqarpoq uumassusilik fotoautotrofiusoq.

• Sooq illeqqat puallarserlutik nerisarnerat pingaaruteqarpa?

• Taaguut fotoautotrof qanoq isumaqarpa inuussutissanilu uiguleriiaani ukunani uumassusilik sorliuva?

• Inuussutissani uiguleriaani ukunani sorliit naasortuumasuuppat sorliillu neqituumasuuppat?

Immap sikua nalinginnaasumik siusinnerusukkut anialerpat imaluunniit sikoqanngilluinnarpat tappioraannartunik naggorissinera siusinaarpallaassaaq.

Illeqqat kingusinaarlutik qaffakaannerannik kinguneqassaaq taamaattumillu naggorissinerata nalaani naammattunik nerisassaqarnatik. Tamanna inuussutissanut uiguleriiaani tamanut  kingunipiloqartitsisinnaavoq. 

• Sikup siusippallaamik anianeranut imaluunniit sikoqannginneranut suut pissutaasinnaappat?

• Imaani inuussutissani uiguleriiaani uumassusilinni ataqatigiiaani nukinnik nuussineq tunngavigalugu kingunipiluit nassatarisai nassuiakkit.

• Illeqqat immaq qaavanut ingerlaaraangamik sermip saavata qanittuaniittarpat imaluunniit ungasittarpat?