ARFANNIAT EUROPAMEERSUT

Ukiup 1670-p ukiullu 1750-p akornanni umiarsuit  Europameersut  Qeqertarsuup Tunuanut 100-200-t angalasarsimapput.

Arfiviup orsua ingammik piniarlugu aggertarsimapput. Orsoq angerlaattarpaat siatseriarlugulu illoqarfissuarni aqqusinernerni qaammaqqutitut atorneqartarsimalluni.

Arfanniat inunnit amminik – aarrup qilalukkallu qernertaap kigutaannik nerisassanillu niuerniartarput.

Inuillu paarlaallugu sapangaaqqat – igat kanngussat – savap meqquinik nasaliat – meqqutit qarliillu annoraminermik sanaat pissarsiarisarpaat.

• Europamiut  atortussat suut inunnit pisiarisarpaat?

  Tulleriiutaarlugit allattukkit imaluunniit titartakkit: 

• Inuit  atortussat suut europamiunit pisiarisarpaat?

  Tulleriiutaarlugit allattukkit imaluunniit titartakkit:

1600-kkunni Europami barokkerpalaartut mutiupput.

Sapangaaqqat qalipaatigissorujussuit nunatsinni mutinngorput.

• Arnap avataanut qerattaqqut sumik sanaajuva?

• Assimi niviarsiaqqat kalaallisoorput. Nunat allat inuiaqatigiit assuutaannik atuisartut ilisimavigit?

Nipilersorneq tassapput oqaatsit kikkunnillunniit paasineqarsinnaasut

Europamiut qitittariaasiat polka nunatsinni kalattornermut  isumassarsitsisuusimavoq.

Imannak kalattoortarput.

Isiginnaagassiaq arlaleriarlugu takoreerussiuk nammineq qiteqataasinnaanerlusi misilissavarsi.

Qitinnersi assilissarvarsi ikkullugulu.

Ukiup 1670 aamma ukiup 1750 akornanni Europamit Qeqertarsuup Tunuanut umiarsuit 100-200 angalasarsimapput. Arfiviup orsua ingammik pissarsiariniarlugu aggertarsimapput. Orsoq angerlaattarpaat siatseriarlugulu illoqarfissuarni aqqusinernerni qaammaqqutitut atorneqartarsimalluni.

Umiarsuarnik piginnittunut niuernertialaavissuusimavoq.

Piffissap ingerlanerani arferit nungutaangajannerat inuit inuuniarnerannut pingaaruteqarsimavoq.

Arfanniat amernik, aarrup tuugaavinik, qilalukkap qernertap tuugaavinik nerisassanillu inunnit pisisarsimapput.

Inuillu paarlaallugu sapangaaqqat – igat kanngussat – savap meqquinik nasaliat – meqqutit qarliillu annoraminermik sanaat pisiarisarpaat.

• Arferit nungutaangajannerat inunnut sunik kinguneqarsimava?

• Arfanniat sooq aarrup tuugaavinik qilalukkallu qernertap tuugavinik paarlaaqatigiinnissartit immikkut soqutigisimavaat?

• Paarlaaqatigiinneq kikkunnut iluanaarnerpaaffiuva – europamiunut imaluunniit inunnut?

Europami 1600-kkunni Europami barokkerpalaartut mutiunerpaa- jupput. Atequtit sapinngisamik angisoorsuutinniarneqartarput. Soqqarnit qerartaqqutit saviminernit peqikkuminarnerujussuusi- mapput. Taamattumik nunatsinnit arferup soqqai piumaneqartoru- jussuusimapput.

Nunatsinni sapangaaqqanik qalipaatigissorujussuarnik nuannaartorineqarsimapput, ilatigullu arnat atisaannut mersuullugit atorneqartarlutik. Ullumikkut sapangaaqqat arnap assuutaanni kalaallisuinilu takuneqarsinnaapput.

• Atequtinut qerartaqqutitut saniatigut soqqaat sumut atorneqartarsimappat? Atuakkami qupperneq 27-mi paasisassarsiorit.

• Assimi niviarsiaqqat kalaallisoorput. Nunat allat inuiaqatigiit assuutaannik atuisartut ilisimavigit? Assinik ujarlersinnaavutit ikkullugillu.

Inuit europamiullu nipilersuutaat nalliuttorsiornermut qitinnermulu ilagupput. 

Tamanna atassuteqarnernik pitsaasunik pilersitsivoq, tamannalu nioqqutissanik paarlaaqatigiittarnermut aamma iluaqutaagunarpoq.

Europaniut qitittariaasiat polka nunatsinni kalattornermut  isumassarsitsisuuvoq.

Kalaallit qitittaasiat kalattuut europamiut polkamik qitittaasiannit isumassarsiarineqarsimavoq.

Imannak kalattoortarput.

Isiginnaagassiaq arlaleriarlugu takoreerussiuk nammineq qiteqataasinnaanerlusi misilissavarsi. Qitinnersi assilissarvarsi imaluunniit isiginnaagassiaralugu naggataatigullu ikkutissavarsi.

Arfanniat europameersut ukiut 1670 aamma 1750 akornanni nunatsinnukarput.

Taamaalilluni kulturikkut naapinneq alla pivoq, kisianni maannakkut inuit arfanniallu europameersut akornanni.

• Arfanniat europameersut arferit sumut atussalugit piniartarsimavaat?

• Arferit amerlassusat qanoq sunnerneqarsimava?

• Arfanniat europameersut inuillu akornanni suut nioqqutigineqarpat paarlaaqatiginneqarlutillu?

Uani assimi kalaallisuut takuneqarsinnaapput. 

Nuilaqutini sapangaaqqat europamiut sapangaaraataannit isumassarsiarineqarneranik nassataqarsimavoq.

Kulturinik paarlaaqatigiinneq tamanna aamma europamiut mutianni takuneqarsinnaalersimavoq.

• Arferit soqqai sumut atorneqartarsimappat? 

• Qupperneq 26-mi assimi suna takuneqarsinnaava?

• Inuit arfanniallu europameersut peqatigiillutik kulturimik naapinnerminni suna pissarsiarisimavaat?

Inuit arfanniallu europameersut naapinneranni nipilersor- neq qitiugajussimavoq.

Taamatut naapinnermi nipilersoriaasii kattupput, tamannalu ataqatigiilluarlernerannik pilersitsilluni.

• Nipilersuutit suut europamiut nunatsinnut eqquppaat?
• Europamiut polkamik qitittaasiat qitinnermik sumik isumassarsiarineqarsimava?

• Nalliuttorsiortarneq qitinnerlu paarlaaqatigiittarnermut qanoq ililluni iluaqutaasimava?

Arfanniat europameersut ukiut 1670 aamma 1750 akornanni nunatsinnukarput.

Taamaalilluni kulturikkut naapinneq alla pivoq, kisianni maannakkut inuit arfanniallu europameersut akornanni.

• Arferit orsua ilaatigut sitsiaallisaanermut atorneqartarpoq – taanna qanoq isumaqarpa?

• Ukiut taakku ingerlaneranni arfeqassuseq eqqarsaatigalugu qanoq pisoqarpa?

• Arfeqassutsip appariarnera inuit inuuniarnerannut qanoq sunniuteqarpa?

Uani assimi kalaallisuut takuneqarsinnaapput. 

Nuilaqutini sapangaaqqat europamiut sapangaaraataannit isumassarsiarineqarneranik nassataqarsimavoq.

Kulturinik paarlaaqatigiinneq tamanna aamma europamiut mutianni takuneqarsinnaalersimavoq.

• Oqaluttuaaraliorit imatut qulequtalimmik: Mutit barokkerpalaartut arferup soqqaanit ilusilersorneqarsimasut. 

• Inuit arfanniallu europameersut peqatigiillutik kulturimik naapinneranni suna pissarsiarisimavaat?

Inuit arfanniallu europameersut naapinneranni nipilersor- neq qitiugajussimavoq.

Taamatut naapinnermi nipilersoriaasii kattupput, tamannalu ataqatigiilluarlernerannik pilersitsilluni.

• Kalattuut qanoq nassuiarneqarsinnaava? Internettimi paasissutissanik isiginnaagassianillu ujarlerit.

• Europamit nunatsinnut nipilersuutit suut takkuppat?

• Nalliuttorsiortarnerit qitittarnerlu niueqatigiinnermut qanoq iluaqutaasimappat?