PUISINNIARNEQ

Kr. in. sioqq. ukiut 2500-800-t matuma siornatigut Saqqaq kulturip nalaani inuit Ilulissat Kangiani najugaqarsimapput. 

Qajaq siulleq Saqqaq kulturip nalaani inunnit inerisarneqarsimavoq aamma piniarnerminni unaaq atortarsimavaat.

Ukiut 1200-t nalaanni inuit, Thulemiut/Avanersuarmiut, Qeqertarsuup Tunuanut pisimapput. Taakkulu kalaallit siuaasaraat.

Qajaq ullutsinnitut isikkoqalersillugu inerisarpaat. Avataq aamma atulerpaat. Taamaalilluni angusamik qimaasinnaanissa imaluunnit kivisinnaanissaa pinngitsoortittarpaat.

• Piniarnermut atortumut sumut allamut unaaq assinguva? 

• Assimi 1936-ip nalaanersumi Ole Andreasen takuneqarsinnaavoq. Puisinik qassinik pisaqarsimava?

• Siuaasat qanoq isumaqarpa?

Ukiukkut puisi anersaartorsinnaaniassagami sikumi alluliortarpoq. Taamaalilluni puisit sikumit sumit pisarineqarsinnaaneri piniartunit ajornannginnerulersarpoq.

Sikumit piniarneq allusiornermik taaneqarpoq.

Nunasisut siulliit piniarnerminni unaaq atortarsimavaat. Ullumikkut qassusersorluni piniartoqartarpoq. 

• Nunasisut tuukkaq qanoq immikkut inerisarsimavaat? 

  Takuk qupperneq 29

• Assimi puisi allumit qaqinneqartoq takuneqarsinnaavoq. Puisi qanoq taaguuteqarpa?

• Ukiuni tusintilinni qassini allusiorneq ilisimaneqarsimava?

Natseq Ilulissat Kangiani inunnit inuussutissatut pingaaruteqartuaannarsimavoq.

Puisip neqa annertuumik C- aamma D-vitamininik akoqarpoq, taakkulu nappaatinut pinaveersaartitsinermi pingaaruteqarput.

Puisi tamarmi atorneqartarpoq. Orsoq sinneruttoq ikummatissatut qaammaqqutissatullu atorneqartarpoq. Amia atisanut qaannanullu atorteqartarpoq.

• Assimi arnaq suleriva?

• Puisip sumut atorneqarsinnaaneranik allattuigit. 

• Puisip neqaanik nerisaqarnissaq sooq pingaaruteqarsimava – ingammik ukiukkut?

Kr. in. sioqq. ukiut 2500-800-t matuma siornatigut Saqqaq kulturip nalaani inuit Ilulissat Kangiani najugaqarsimapput. Qajap siulia angallatitut atorluartarsimavaat. Unaaq atorlugu piniartarsimapput.

Ukiut 1200-t nalaanni inuit, Thulemiut, Qeqertarsuup Tunuanut pisimapput. Canadaminngaaneersimapput taakkulu kalaallit siuaasaraat. 

Qajaq ullutsinnitut isikkoqalersillugu inerisarpaat. Avataq aamma atulerpaat, taannalu unaaq atorlugu piniarnermut atatillugu ineriartortinneqarsimavo.

Avatap naalitap qimaariarnissaa kiveriataarnissaaluunniit pinngitsoortittarpaat.

Kalaallit Nunaanni nunasiartorneq pillugu annertunerusumik paasisassarsiorit.

• Suna piniarnermut atortoq itsarsuarnisaq unaamut assersuunneqarsinnaava – sulilu piniarnermi atorneqartartoq? 

• Avataq sumik sananeqartarsimava? Atuakkami qupperneq 25-mi ikiortissarsiorit.

• Oqaluttualiorit imatut qulequtalimmik Canadamit Qeqertarsuup Tunuanut 1249-mi angalaneq navianartoq. Oqaluttuaq allallutit, titartaallutik imalluunniit immiussillutit suliarsinnaavat. 

  Oqaluttualiara:

Qangaanerusoq inunnit ukiuunerani natsermik allusioneq inuuniarnermi pisariaqartinneqarsimavoq. Piniariaaseq Ilulissat Kangiani nunasisunilli siullernit atorneqarsimavoq. Nalitsinni atortut nutaaliaanerusut atorneqartarput.

Nunasisut siullit tuukkaq nutaaq inerisarpaat, taannalu aleq nusunneqaraangami ikermi sanninngaartarpoq. Puisit naalitat tamatuma kingorna anguigarmik alligalimmik toqunneqartarput.

• Qangaanerusoq inunnut  inuuniarnermi sooq natseq pisariaqartinneqarsima?

• Assimi puisi allumit qaqinneqartoq takuneqarsinnaavoq. Qanoq ililluni pisarineqarsimava?

• Ukiuni tusintilinni qassini allusioneq ilisimaneqarsimava?

Natseq Ilulissat Kangiani najugaqartunit inuussutissatut pingaaruteqartuaannarsimavoq.

Puisip neqaa C- aamma D-vitamininik annertuumik akoqarpoq, taakkulu nappaateqalernissat pinngitsoorniarlugu, soorlu sukulupoorneq, pingaaruteqarpoq.

Puisi tamarmi atorneqartarpoq. Neqaa kisiat nerineqarneq ajorpoq. Orsua sinneruttoq ikummatissatut qaammaqqutissatullu atorneqartarsimavoq. Amia atisanut qaannanullu atorneqartarsimavoq.

• Assimi arnap atortoq suna tigumiarpaa, arnarlu suleriva?

• Puisip sunut atorneqartarnera allattoruk. 

• Puisip neqaanik nerisaqarnissaq sooq pingaaruteqarpa – ingammik ukiukkut?

Aasaanerani Ilulissat Kangiani qaannamik piniarneq ajornarneq ajorpoq.

Ukiut tusintilikkaat ingerlaneranni qajaq saaqqutillu ullumikkut takusinnaasatsitut ineriartortinneqarsimapput.

• Saqqaq kulturimi inuit suna angallatitut piniutitullu atorumanerusarsimavaat?

• Avataq sunaava?

• Avanersuarmiut qanga takkuppat?

Ukiukkut uumasut sikumi allumit pisarineqartarput. Ukiukkut piniarneq aamma siulitsinnit pisariaqarsimavoq. Piniariaaseq allusionernermik taaguuteqarpoq. Piniartup qimmini
ikiortigalugu allu, sikunerata nalaani puisimimit pilersinneqarsimasoq, nassaarisarpaa.

• Atuakkami qupperneq 30-31-mi assini marlunni allusiorneq takutinneqarpoq. Puisi takuneqarsinnaasoq qanoq taaguuteqarpa?

• Unaaq sannerutilik qanoq atorneqartarpa?

• Ukiukkut aasakkullu piniarnerup assigiinngissusai allaaserikkit.

Qangarsuarli Ilulissat Kangiani najugaqartunut natseq inuussutissat pingaarnersaannut ilaasimavoq. 

Kisianni Kalaallit Nunaanni puisit assigiinngitsut arlaqarput, soorlu: aataaq, qasigiaq, ussuk aamma natsersuaq.

Assimi takuneqarsinnaavoq arnaq uluminik puisip amianik kiliortuisoq. 

• Puisip neqaa kisimi inunnut iluaqutissatut atorneqarsimanngilaq. Puisip timaani suut allat sumullu atorneqartarsimappat?

• Ulu sunaava?

• Puisit assigiinngitsut taaneqarsimasut tallimat misissukkit suullu assigiinngissutigineraat paasiniaruk.

Aasaanerani Ilulissat Kangiani qaannamik piniarneq ajornarneq ajorpoq.

Ukiut tusintilikkaat ingerlaneranni qajaq saaqqutillu ullumikkut takusinnaasatsitut ineriartortinneqarsimapput.

• Saqqaq kulturip nalaani inuit kikkuuppat?

• Saqqap kulturimi inuit suna angallatitut piniarnermilu sakkutut atornerusarsimavaat?

• Avataq qanoq atorneqartarpa?

Ukiukkut uumasut sikumi allumit pisarineqartarput. Ukiukkut piniarneq aamma siulitsinnit pisariaqarsimavoq. Piniariaaseq allusionernermik taaguuteqarpoq. Piniartup qimmini ikiortigalugu allu, sikunerata nalaani puisimimit pilersinneqarsimasoq, nassaarisarpaa.

• Soormitaava allusiornermik taaneqartarpa? 

• Unaaq sannerutilik qanoq atorneqartarpa?

• Silap allanngoriartornera eqqarsaatigalugu ukiukkut piniartarneq siunissami qanoq isikkoqarpa?

Qangarsuarli Ilulissat Kangiani najugaqartunut natseq inuussutissat pingaarnersaannut ilaasimavoq. 

Kisianni Kalaallit Nunaanni puisit assigiinngitsut arlaqarput, soorlu: aataaq, qasigiaq, ussuk aamma natsersuaq.

Assimi takuneqarsinnaavoq arnaq uluminik puisip amianik kiliortuisoq. 

• Puisip neqaa kisimi inunnut iluaqutissatut atorneqarsimanngilaq. Puisip timaani suut allat sumullu atorneqartarsimappat?

• Ulu sunaava?

• Puisit assigiinngitsut taaneqarsimasut tallimat misissukkit suullu assigiinngissutigineraat paasiniaruk.